۳۱ می ۲۰۱۳

بعضی‌ زبان‌ها بنا به اقتضای شرایط و مولفه‌های فرهنگی خاص حاکم بر حوزه‌ی نفوذشان، در حوزه‌های مشخص واژگان بیشتری تولید کرده‌اند. مثلا طبسی‌ها برای درخت خرما و مشتقاتش چند ده برابر من و شما واژه دارند. یا به فرض تعداد واژگانی که اعراب برای شتر می‌داند و به کار می‌گیرد باید خیلی بیش از واژگان ما باشد. مرحوم سحابی در مصاحبه‌ای می‌گفت یک بانوی میان‌سال فرانسوی وقتی وارد گل‌فروشی می‌شود دست کم نام چهل-پنجاه گل مختلف را بلد است حال آنکه این رقم برای یکی بانوی ایرانی میان‌سال در تهران شاید از عدد پنج تجاوز نکند. خب مشخص است که هر چه تعداد این واژگان در یک حوزه‌ی خاص بیشتر باشد، دقت و کیفیت انتقال پیام نیز بالاتر است. درست مثل نمایشگری با تعداد پیکسل‌های بالاتر که به طبع، تصویر با کیفیت‌تری از یک نمایشگر با تعداد پیکسل‌ها کمتر نشان می‌دهد. یادم هست یک زمانی از قول یک پزشک فارس‌زبانِ شاغل تبریز خواندم که آذری‌ها برای دردِ عصبی معده و درد ناشی از التهاب معده و و درد زخم معده واژه‌های مجزایی دارند، برای همین وقتی دردشان را برایش بازگو می‌کنند بدون آندوسکپی برایشان دارو تجویز می‌کند. حالا نشسته‌ام دارم به واژگانی که برای بیان «درد» می‌شناسم فکر می‌کنم و اینکه چقدر بعضی وقت‌ها برای بیان مفهومی که در بعضی از زبانها شاید با یک کلمه‌ی ساده و مصطلح منتقل می‌شود، باید به خلاقیتمان متوسل شویم. مثلا الان چند روزی است که گلویم یک دردی دارد که شبیه اسفنج است. در واقع خودم اسمش را گذاشته‌ام درد اسفنجی. چون چشمم را که می‌بندم دردم را شبیه یک اسفنج با بافت‌های درشت می‌بینم که به رنگی غلیظ آغشته شده و مثل مهر روی کاغذ می‌خورَد. چند تا اصطلاح دیگر برای درد در ذهنم هست که شک دارم بر سر آنها توافقی وجود داشته باشد. اصلاً بر سر کلمه که اجماع نباشد، عملاً قابلیتش برای انتقال معنا را از دست می‌دهد (بحث دارد به نشانه‌شناسی کشیده می‌شود). حالا من یک ساعت بنشینم به شما بگویم گلویم اسفنجی درد می‌کند، اگر «اسفنجی» در شما معادلی مشابه با معادل من نداشته باشد پیامم منتقل نمی‌شود. اصلاً فکر می‌کنم فارسی با این همه قدمت و این پیشنه‌ی ادبی هنوز که هنوز است در تعدد واژگان ضروری برای بیان روزمرگی‌هامان هم کمیتش لنگ می‌زند. نمی‌دانم شاید هم من و شما کم جستجو کرده‌ایم، کم خوانده‌ایم کم با هم گفتگو کرده‌ایم.

  
نویسنده : بوم رنگ ; ساعت ۱٢:٠٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٩ فروردین ۱۳٩۳
تگ ها :